Trwa ładowanie...
satyra

100 lat temu urodził się Stanisław Jerzy Lec

Share
100 lat temu urodził się Stanisław Jerzy Lec
Źródło: Inne
d2w50mg

100 lat temu, 6 marca 1909 roku urodził się mistrz lapidarnego aforyzmu - Stanisław Jerzy Lec . Autor Myśli nieuczesanych znalazł w świecie cenzury sposób na swobodne wypowiadanie się.

Szyfr wieloznacznych słów wybierał Lec często po to, żeby powiedzieć coś bardzo jednoznacznego. Od czytelnika wymagał wrażliwości i samodzielnego myślenia. Aforyzmy Leca trafiały często do zbioru popularnych powiedzeń jak np. „Wolności nie można symulować”, „Błoto stwarza czasem pozory głębi” czy „Zegar tyka. Każdego”.

d2w50mg

„Złośliwy liryk i czuły szyderca”, jak Lec sam siebie określał, urodził się we Lwowie. Ojciec, Benno Letz - tak brzmiało jego nazwisko rodowe - kierował bankiem. Rodzina była zamożna i skoligacona, co Stanisław Jerzy Lec chętnie podkreślał. Przyznawał się do trzech wyznań: katolickiego, mojżeszowego oraz protestanckiego i nigdy nie pomijał okazji do przypomnienia słuchaczom, że jego ród ma arystokratyczne korzenie polsko-żydowsko-austryjacko-hiszpańskie. W rubryce zawód zwykł wpisywać swe nazwisko.

Od najmłodszych lat wykazywał się zmysłem satyrycznym - w szkole na plakacie z napisem „Uczcie się pływać” dopisał „Po co? Panta rei!”.

Wybuch II wojny światowej zastał Leca we Lwowie. Po wkroczeniu Niemców w 1941 roku został aresztowany i wywieziony do getta w Tarnopolu, gdzie cudem uniknął śmierci, gdy w 1943 roku wraz z grupą więźniów uciekał z obozu w niemieckich mundurach.
- Stanisław Jerzy Lec był tęgi, słusznego wzrostu, pochodzenia niesłusznego, z wydatnym nosem. Mówił śpiewnie i jakby trochę z cudzoziemska, zawsze o sobie. Spotkany na ulicy otwierał teczkę i wyjmował z niej mnóstwo pełnych uznania wycinków na swój temat i odczytywał je nie dbając, czy przypadkowy słuchacz ma czas czy się spieszy - wspominał Antoni Marianowicz.

Dla komunistów Lec był typem renegata - mimo lewicowych poglądów nie wstąpił do partii, a wysłany jako attache prasowy do Wiednia opuścił placówkę i uciekł z rodziną do Izraela. Nie wytrzymał tam zresztą długo. Już w 1952 roku wraz z synem wrócił do Polski. Żona z córką pozostały za granicą.

d2w50mg

Początkowo pozwolono Lecowi na drukowanie przekładów, ale całkowite ułaskawienie nastąpiło dopiero po śmierci Stalina. Myśli nieuczesane stały się obiegowymi powiedzeniami, a przed Lecem otworzyły się prawie wszystkie redakcje.

W urodzinowym wywiadzie udzielonym na dwa miesiące przed śmiercią, na pytanie, jakie wartości życia ceni najbardziej Lec odpowiedział: „Zająknąłem się przy pierwszym słowie hasła rewolucji francuskiej: liberte, liberte, liberte. I tak już chyba zostanie”.

Zmarł 7 maja 1966 roku. Wystawny pogrzeb wykpiwającego władzę satyryka, odbył się na koszt państwa.

d2w50mg

Podziel się opinią

Share
d2w50mg
d2w50mg