Trwa ładowanie...

Helike - czy to zaginione miasto stało się inspiracją dla legendy o Atlantydzie?

Inspiracją dla utopijnej wizji niezwykłej krainy, którą jako pierwszy opisał Platon, miało być greckie polis Helike. To tylko jedna z teorii na temat Atlantydy, ale niezwykle popularna w środowisku naukowym. Czy faktycznie mamy przed sobą rozwiązanie zagadki zatopionej cywilizacji?

Share
Helike - czy to zaginione miasto stało się inspiracją dla legendy o Atlantydzie?
Helike - czy to zaginione miasto stało się inspiracją dla legendy o Atlantydzie?Źródło: Pixabay
d2qfdr9

Zdaniem wielu naukowców pierwowzorem Atlantydy, o której najwcześniejsze wzmianki pojawiły się w IV wieku p.n.e. w platońskich dialogach Timajos i Kritias, było polis Helike. Pierwsze informacje o zaginionej cywilizacji Platon odnotował w 360 roku p.n.e., zaledwie trzynaście lat po tragedii, jaka spotkała mieszkańców Helike.

Pierwsze informacje o zaginionej cywilizacji Platon odnotował w 360 roku p.n.e., zaledwie trzynaście lat po tragedii, jaka spotkała mieszkańców Helike. Materiały prasowe
Pierwsze informacje o zaginionej cywilizacji Platon odnotował w 360 roku p.n.e., zaledwie trzynaście lat po tragedii, jaka spotkała mieszkańców Helike.Źródło: Materiały prasowe

Miasto to znajdowało się na południowym wybrzeżu Zatoki Korynckiej, ok. 150 kilometrów na zachód od Aten. W IV wieku p.n.e. Helike obfitowało w bogactwa i stało na czele dwunastu polis pierwszego Związku Achajskiego. Podlegała mu m.in. zamorska kolonia Priene na wybrzeżu Azji Mniejszej czy Sybaris w południowej Italii.

d2qfdr9

Klątwa Posejdona

Helike znajdowało się w rejonie, który do tej pory pozostaje jednym z najbardziej aktywnych sejsmicznie w Europie. Od ponad czterech tysięcy lat dochodziło na tym obszarze do wstrząsów. Nie powinien zatem dziwić fakt, iż to właśnie Posejdona obrano na główne bóstwo tego polis. Jego sanktuarium w Helike było równie popularne co wyrocznia delficką znajdującą się po drugiej stronie Zatoki Korynckiej.

Wszystko uległo zmianie pewnej zimowej nocy w 373 roku p.n.e. Jeszcze pięć dni przed katastrofą mieszkańcy Helike obserwowali ze zdumieniem, jak myszy, węże i inne stworzonka podążają w pośpiechu z wybrzeża na wyżej położone tereny. Piątej nocy na niebie rozbłysły „ogromne słupy ognia” poprzedzające trzęsienie ziemi i nadejście mierzącej dziesięć metrów fali tsunami.

Pierwsze informacje o zaginionej cywilizacji Platon odnotował w 360 roku p.n.e., zaledwie trzynaście lat po tragedii, jaka spotkała mieszkańców Helike. Materiały prasowe
Pierwsze informacje o zaginionej cywilizacji Platon odnotował w 360 roku p.n.e., zaledwie trzynaście lat po tragedii, jaka spotkała mieszkańców Helike.Źródło: Materiały prasowe

Woda pochłonęła polis, jego najbliższe otoczenie oraz dziesięć spartańskich okrętów, które były zacumowane w porcie. Po wszystkim widoczne były tylko wierzchołki drzew, które ostały się z gaju przy świątyni Posejdona. Zniszczeniu uległo również sąsiednie polis Boura i świątynia Apollina w Delfach. Katastrofę tą przypisywano samemu władcy mórz.

d2qfdr9

Z przekazu Eratostenesa dowiadujemy się o posągu Posejdona zatopionym w poros (początkowo naukowcy interpretowali to słowo jako wody Zatoki Korynckiej). Na temat widocznych jeszcze pod wodą ruin Helike pisali m.in. Pauzaniasz i Owidiusz.

Projekt Helike

W roku 1861 archeolodzy natrafili na brązową monetę z wizerunkiem głowy Posejdona pochodzącą z Helike. Niestety nie udało im się nic więcej wydobyć. W tym samym roku 13 kilometrów wybrzeża znalazło się pod wodą, na głębokości ok. 2 metrów, wskutek katastrofy naturalnej. Przez lata bez skutku szukano ruin Helike w wodach Zatoki Korynckiej.

d2qfdr9

Dopiero odkrycia w ramach projektu Helike pod kierunkiem Dory Katsonopoulou miały przynieść oczekiwane rezultaty. Projekt zainicjowano w 1988 roku. Podczas jego realizacji w czerwcu 1995 roku doszło do trzęsienia ziemi o sile 6,2 stopnia w skali Richtera. W sąsiednim Aigio śmierć poniosło dziesięć osób, w Eliki – szesnaście.

Steven Soter z amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej, zgromadziwszy relacje na temat różnych zjawisk, które miały miejsce przed tą katastrofą naturalną, stwierdził, że odzwierciedlają one opowieści starożytnych o wydarzeniach sprzed tragedii, jaka spadła na Helike – m.in. było słychać jakby gwałtowny wiatr, chociaż nie był wyczuwalny ruch powietrza, na niebie pojawiły się „kule ognia” (światła trzęsienia ziemi) i były słyszalne odgłosy podziemnych wybuchów.

W 2001 roku dokonano odkrycia ruin z okresu klasycznego, ciągnących się prawie kilometr w głąb lądu (w tym natknięto się na jeden z murów miasta załamany w stronę morza). Ruiny zostały zidentyfikowane jako pozostałości Helike, które uległo zniszczeniu w 373 roku p.n.e. Odnaleziono również m.in. fragmenty ceramiki, terakotowe bożki oraz srebrną monetę z wizerunkiem Apollina w wieńcu laurowym, którą wybijano w Sikjonie. Ponadto natrafiono na przedmioty z lat 2600–2300 p.n.e. Ustalono także, iż pierwsza powstała osada na badanym terenie została pochłonięta przez morze wskutek katastrofy naturalnej ok. 2000 roku p.n.e.

. CC BY-SA 3.0
Źródło: CC BY-SA 3.0

Helike zostało włączone przez Światowy Fundusz Zabytków na listę 100 najbardziej zagrożonych miejsc m.in. ze względu na niebezpieczeństwo, jakie niosą ze sobą kolejne potencjalne trzęsienia ziemi.

d2qfdr9

Bibliografia:

  1. Haughton B., Ukryta historia. Zaginione cywilizacje, wiedza tajemna i starożytne zagadki [ tł. Bandel P. ], Dom Wydawniczy REBIS Poznań 2013.
  2. Słownik pisarzy antycznych [pod red. Świderkówny A.], Państwowe Wydawnictwo "Wiedza Powszechna", Warszawa 2001.
  3. Cotterell A., Słownik mitów świata, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1993.
  4. Jurewicz O., Winniczuk L., Starożytni Grecy i Rzymianie w życiu prywatnym i państwowym, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1968.
  5. Kumaniecki K., Historia kultury starożytnej Grecji i Rzymu, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1964.
  6. Kubiak Z., Piękno i gorycz Europy. Dzieje Greków i Rzymian, Świat Książki, Warszawa 2003.

O AUTORZE

Joanna Kurkiewicz - historyk ze specjalizacją archiwalną, historyk sztuki, pedagog oraz absolwentka kierunku "Relacje chrześcijańsko–żydowskie" w Instytucie Teologii Fundamentalnej, Ekumenii i Dialogu na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie. Chęć pogłębienia wiedzy o starożytnym i obecnym Izraelu zaprowadziła ją do poznania języka hebrajskiego biblijnego oraz współczesnego.

.

Zatopiona świątynia. Niezwykłe odkrycie w Egipcie

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl
d2qfdr9

Podziel się opinią

Share
d2qfdr9
d2qfdr9