WP

Książka dla fanów "Gry o tron". Poznaj kobiety, które zainspirowały Georga R.R. Martina

Jak wyglądała antykoncepcja w średniowieczu? Dlaczego kobiety dokonywały aborcji? Jak wyglądał system kontroli urodzin? Na te i inne pytania odpowiedzieli autorzy książki "Życie średniowiecznej kobiety".
Głosuj
Głosuj
Podziel się
Opinie
Książka dla fanów "Gry o tron". Poznaj kobiety, które zainspirowały Georga R.R. Martina
(Materiały prasowe)
WP

George R.R. Martin musiał korzystać z niejednego tekstu źródłowego przy tworzeniu swoich postaci. Uwagę zwracały zwłaszcza pełnokrwiste bohaterki - tak samo odważne, co mściwe. Joseph i Frances Gies zbadali życie kobiet w okresie średniowiecza, a obserwacje zamieścili w książce.

Dzięki uprzejmości wydawnictwa Znak publikujemy fragmenty książki "Życie średniowiecznej kobiety". Tekst pochodzi z pierwszego rozdziału: "Tło historyczne. Kobiety w historii".

Dawniej badacze historii, skupiając się niemal całkowicie na polityce, wojnach i rewolucjach, poświęcali stosunkowo niewiele uwagi kobietom, ponieważ tylko nieliczne z nich wyróżniły się w tych zdominowanych przez mężczyzn sferach. Jedynie garstce kobiet protekcjonalnie oddawano należne zasługi, gdyż postępowały jak mężczyźni – dowodziły wojskiem "mężnie” bądź jako zdolne królowe rządziły "niczym mężowie”.

WP

Dopiero dzisiejszy stosunek do historii, akcentujący kwestie ekonomiczne, społeczne i kulturowe, zaczyna doceniać kobiece role. A jednak zanim wyłoni się pełny obraz przeszłości jako wspólnej przygody obu płci, do przezwyciężenia nadal pozostaje wiele problemów.

Materiały prasowe
Podziel się

Usiłowania zmierzające do oddania kobietom ze średniowiecza tego, co należne, napotykały i napotykają na szczególne trudności, zważywszy na charakter źródeł historycznych, z których na ogół się korzysta. W kółko cytowane są zapiski Ojców Kościoła, teologów i kaznodziejów, a brakuje zastanowienia się nad pozostawionymi przez nich opisami rzeczywistości czy też warunków, w jakich żyli ludzie, do których Ojcowie Kościoła się zwracali, i wpływu, jaki chcieli na nich wywierać.

Gdyby zastosować podobne metody analityczne do sytuacji dzisiejszej, to można by dojść do błędnego wniosku, że katolicy całkowicie odrzucają antykoncepcję. Dawne kodeksy praw i podręczniki także są zwodnicze. Wyrażone jeszcze w XVIII wieku przez Williama Blackstone’a przekonanie, że kobiety w całym okresie starożytności i średniowiecza były pozbawione jakichkolwiek praw, a nawet tożsamości prawnej, jeszcze do niedawna bezkrytycznie akceptowano.

WP

Zobacz też: "Gra o tron": George R.R. Martin o finale serialu i zakończeniu książkowej sagi

Wreszcie utwory literackie – romanse, poematy, powiastki moralizatorskie, baśnie i legendy – traktowano zbyt dosłownie, przymykając oko na licencję poetycką czy też satyryczny charakter pewnych dzieł.

Zdając sobie z tego sprawę, niełatwo podejść do kwestii kobiet w średniowieczu, posiłkując się kryteriami zdrowego rozsądku, gdyż epoka ta jest nie tylko bardzo odległa – bardziej niż czasy nowożytne – lecz także mniej znana aniżeli czasy klasycznego świata antycznego.

Zobacz też: "Ogień i krew" część 2 już w sprzedaży. Przeczytaj fragment nowej książki ze świata "Gry o tron"

WP

Jej instytucje społeczne – feudalizm, dwory, bractwa i cechy – wydają się osobliwe, obce i sztuczne. Nawet siedziby klasy rządzącej, mroczne i nieprzystępne zamczyska, sprawiają wrażenie bardziej legendarnych niż historycznych, a rycerskie zbroje, turnieje i kodeksy honorowe, rytuały i stroje mają w sobie coś cudacznego. Ludzie ze średniowiecza – zarówno mężczyźni, jak i kobiety – zdają się nierealni niczym sztywne postacie z ozdobnych rycin w ilustrowanych manuskryptach i witraży, nie kojarząc się wcale z naszymi przodkami z krwi i kości.

Materiały prasowe
Podziel się

I wreszcie zamieszanie wprowadza kwestia ram czasowych średniowiecza. Wieki średnie trwały około tysiąca lat, podczas których w europejskim pejzażu zachodziły wielkie zmiany: trwały wędrówki ludów, wnosząc nowe idee oraz świeżą krew w podupadające Cesarstwo Rzymskie; doszło do katastrofalnego upadku gospodarki, a potem nastąpiło jej żywiołowe odrodzenie; wprowadzane wynalazki miały dalekosiężny wpływ na życie, a wstrząsy społeczne doprowadziły do wytworzenia się nowych klas. Życie kobiet zmieniało się wraz z życiem mężczyzn. Niewiele z uogólnień dotyczących roli kobiet można wpasować w dynamikę przemian średniowiecznego tysiąclecia.

Jeśli chodzi o wczesne średniowiecze, to ze względu na sam charakter tej epoki zachowało się mało dokumentów. W następnym rozdziale krótko podsumujemy to, co wiadomo o sytuacji kobiet w tej fascynującej, lecz jakże trudnej do zbadania dla historyka erze – okresie migracji, barbarzyńskich księstw i królestw oraz ekonomicznego spowolnienia, określanym niekiedy jako "mroczne wieki”, czasy zacofania. W pozostałych rozdziałach części pierwszej zajmiemy się opisaniem pewnych przemian, które zaszły pod koniec wczesnego średniowiecza, a także nastawieniem do kobiet, które wtedy dominowało.

WP

Drugim z zasadniczych elementów, dotyczącym tym razem tylko kobiet, jest stan położnictwa. Przez wieki, aż do XIX stulecia, czyli czasów antyseptyki i stosowania współczesnych technik położniczych, wydanie dziecka na świat wiązało się ze śmiertelnym ryzykiem.

I bogate, i ubogie kobiety cierpiały podczas porodów, często umierały w ich trakcie lub odnosiły różne urazy. Średniowieczny traktat ginekologiczny – "Choroby niewiast", powstały w szkole medycznej w Salerno – zawiera rozważania na temat problemów i różnych potworności związanych z porodami w całej epoce przedindustrialnej, kiedy to medycy i położne mogli korzystać najwyżej z rozmaitych mikstur i okładów.

Materiały prasowe
Podziel się

Mimo wszystko oprócz zaleceń, by wcierać w boki ciała rodzącej kobiety olejek różany, podawać jej ocet z cukrem, sproszkowaną kość słoniową czy też odchody orła, wsadzać jej magnes w zaciśniętą dłoń albo zawiesić na szyi sznur korali, wspomniany tekst z Salerno zawiera i wartościowe porady dotyczące choćby porodu pośladkowego:

WP

"Jeżeli dziecię nie wychodzi na świat w należytym porządku, to jest jeśli wpierw nie ukazują się nóżki albo rączęta, niechaj położna swoją drobną i delikatną dłonią, zwilżoną odwarem z siemienia lnianego i grochu, ułoży dziecinę we właściwym położeniu”.

O ile sztuczne przerywanie ciąży, najeżone dodatkowymi zagrożeniami, praktykowano od zamierzchłych czasów, o tyle różne metody antykoncepcji – mechaniczne, medyczne i magiczne – były stosowane rzadko, a jeszcze rzadziej skutecznie. Kobiety rodziły dzieci – żywe lub martwe.

Materiały prasowe
Podziel się

Kilka innych szczególnych kryteriów wyznaczało jakość życia kobiet w każdej z epok historycznych.

Pierwszym z nich była kwestia samego przeżycia: w różnych czasach i na różnych kontynentach noworodki płci żeńskiej padały ofiarami dzieciobójstwa będącego swoistą techniką selektywnej kontroli urodzin. Powód tego, choć zazwyczaj uzasadniany w kategoriach rzekomej słabości kobiet – fizycznej, charakterologicznej i intelektualnej – w istocie miał charakter ściśle ekonomiczny: wkład pracy wnoszony przez córkę nierzadko bywał mniejszy niż koszty jej wychowania i wydania za mąż; "inwestowanie” w córkę sprowadzało się głównie do gromadzenia posagu dla jej przyszłego małżonka.

Drugie kryterium to warunki zawierania związków małżeńskich: kwestia obopólnej zgody; względny wiek dziewcząt i młodzieńców uznawany za próg dorosłości; monogamia lub poligamia, która kładzie nacisk na biologiczną rolę kobiety kosztem nie tylko jej życia osobistego, lecz także pozycji społecznej i ekonomicznej; zamykanie kobiet w haremach, czyli miejscach, do których obcy mężczyźni nie mają wstępu, bądź "uprzedmiotowienie” kobiet w prywatnych domach i odcięcie od wpływu na "męskie” sfery życia takie jak interesy, polityka czy religia; nastawienie do zdrad małżeńskich i rozwodów – w dziedzinie tej prawie zawsze obowiązywały podwójne standardy.

Polub WP Książki
WP
WP
0
komentarze
Głosuj
Głosuj
0
Wow!
0
Ważne
0
Słabe
0
Straszne
Trwa ładowanie
.
.
.
WP