Wielkie święto literatury w Krakowie - relacja oraz podsumowanie III Festiwalu Conrada

Dzień trzeci (piątek, 4 listopada)

Dla wielu czytelników trzeci dzień Festiwalu to przede wszystkim zawód spowodowany nieobecnością najbardziej chyba wyczekiwanego gościa tej edycji, Michela Houellebecqa, ale nie oznacza to oczywiście, że był to dzień stracony dla miłośników literatury. Nic bardziej mylnego. Tego dnia czytelnicy mogli się spotkać z Nielegalną Norweżką, trzema niezwykłymi pisarkami (Gokhale, Jaeggy, Shalev), „czytelnikiem doskonałym” (Alberto Manguel) czy mierzącym się z tematem Zagłady szwedzkim pisarzem i reporterem, Stevem Sem-Sandbergiem.  

Nielegalna Norweżka, książka Marie Amelie, w Norwegii stała się wielkim bestsellerem, ale i przyczyną dyskusji nad jakością państwa i społeczeństwa. Obaliła ona przy okazji przekonanie o sterylnej tożsamości, pokazując na przykładzie, jak złudne bywają marzenia socjalne. Maria Amelie to bowiem tak naprawdę Madina, która pochodzi z Osetii Północnej i która w Norwegii przez osiem lat mieszkała nielegalnie. Nielegalna Norweżka to także – o czym czytelnicy mogli się przekonać podczas festiwalowego spotkania z Marią Amelie – historia, która może się zdarzyć wszędzie i dotyczyć każdego z nas.

Język indywidualny w zderzeniu z językiem kulturowym był także tematem popołudniowego spotkania z trzema niezwykłymi pisarkami – Zeruyą Shalev, Fleur Jaeggy i Namitą Gokhale. Prowadząca, Beata Stasińska, szeroko komentowała i obficie cytowała teksty bohaterek spotkania, zwracając m.in. uwagę na sytuację kobiety w rolach społecznych. Podejmowała tym samym problem pisarstwa feministycznego, a to, co Stasińską interesowało najbardziej, to kwestia, czy „reagowanie feministyczne przypadkiem nie ogranicza”.

Namita Gokhale wspomina swoją powieść, którą napisała w wieku 25 lat: „Nie zdawałam sobie sprawy, że może ona szokować. To była zwykła opowieść o kobiecie z klasy średniej, która poszukuje seksu. Ale okazało się, że taka kobieta nie może poszukiwać seksu. Moje córki musiały wysłuchiwać potem w szkole, że ich matka jest pornografią”.

„Większość moich czytelników stanowią kobiety. Lektura pozwala poza tym się zmieniać. Mężczyźni dzięki takiej lekturze zaczynają na przykład rozumieć własne żony. Niektórzy zaczynają się nawet ich bać” – mówiła z kolei Zeruya Shalev, najgłośniejsza i najczęściej tłumaczona współczesna pisarka izraelska.

Z kolei Alberto Manguel, „czytelnik doskonały, opowiadał z pasją, czym jest dla niego czytanie, jak to wszystko się w jego przypadku zaczęło, jak wyglądały jego spotkania z Borgesem oraz jakie są związki ślepoty i literatury iberoamerykańskiej. Tego samego wieczoru odbyło się także spotkanie ze Steve’em Sem-Sandbergiem, szwedzkim pisarzem, krytykiem i dziennikarzem, autorem m.in. trylogii biograficznej opowiadającej o losach trzech kobiet: Mileny Jesenskiej, Ulrike Meinhof i Andreas Salome. Sem-Sandberg w ramach festiwalu uczestniczył w spotkaniu Fikcja i Zagłada.